ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္တို့ကုိ နာၾကားခြင့္ရသူ တို့သည္ အလြန့္အလြန္ ဘုန္းကံၾကီးၾကပါေပသည္။ (မိေထြးေတာ္ေဂါတမီ)  
www.dhammaweb.net  
line decor
  
Saturday, 23rd September 2017 1:02pm.
line decor
             

Tipitaka DataBase
 
Home
အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း ေမာဟမူ ဒုတိယစိတ္ အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း
ေမာဟမူ ဒုတိယစိတ္
Untitled Document

၁-တရားတို႔ကို ပိုင္းျခား၍ေဟာၾကားျခင္း ]ဓမၼ၀၀တၳာန၀ါရ}
(က) အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဟာၾကားျခင္း ]ဥေဒၵသ၀ါရ}
ေမာဟမူ ဒုတိယစိတ္
၄၂၇။ အဘယ္တရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္သနည္း။
အၾကင္အခါ၌ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ ]ဥေပကၡာ} ႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာ ပ်ံ႕လြင့္မႈ ]ဥဒၶစၥ} ႏွင့္ယွဥ္ေသာ အကုသိုလ္ စိတ္သည္ ႐ူပါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ။ပ။ အၾကင္အၾကင္ တစ္ပါးပါးကို (အာ႐ံုတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို) အာ႐ုံျပဳ၍ ျဖစ္ဆဲ ျဖစ္၏။
တရားအက်ဥ္းသ႐ုပ္
ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ ]ဖႆ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခံစားမႈ ]ေ၀ဒနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွတ္သားမႈ ]သညာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစ့ေဆာ္မႈ (ႏႈိးေဆာ္မႈ) ]ေစတနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ သိမႈ ]စိတ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ၾကံစည္မႈ ]၀ိတက္} သည္ ျဖစ္၏၊ သံုးသပ္မႈ ]၀ိစာရ} သည္ ျဖစ္၏၊ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ ]ဥေပကၡာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ ]စိတၱေႆကဂၢတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ ]၀ီရိယိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ ]သမာဓိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ သိမႈ ]မနိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ ]ဥေပကၡိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေစာက္ေရွာက္မႈ ]ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ ]မိစၦာသကၤပၸ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ အားထုတ္မႈ ]မိစၦာ၀ါယာမ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ တည္ၾကည္မႈ ]မိစၦာသမာဓိ} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္အားထုတ္မႈ ]၀ီရိယဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္ တည္ၾကည္မႈ ]သမာဓိဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မရွက္မႈ ]အဟိရီကဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မေၾကာက္လန္႔မႈ ]အေနာတၱပၸဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ပ်ံ႕လြင့္မႈ ]ဥဒၶစၥ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေတြေ၀မႈ ]ေမာဟ} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မရွက္မႈ ]အဟိရီက} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မေၾကာက္လန္႔မႈ ]အေနာတၱပၸ} သည္ ျဖစ္၏၊ ၿငိမ္သက္မႈ ]သမထ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ ]ပဂၢါဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ ]အ၀ိေကၡပ} သည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာç အေၾကာင္းကို စြဲ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (အဓိေမာကၡç မနသိကာရဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း ]နိေဒၵသ၀ါရ}
ဖႆ၏ သေဘာ
၄၂၈။ ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ ]ဖႆ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
ထိုအခါ၌ အၾကင္ ေတြ႕ထိမႈ၊ ေတြ႕ထိပံုအျခင္းအရာ၊ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိပံုအျခင္းအရာ၊ ေကာင္းစြာေတြ႕ထိတတ္သည္၏ အျဖစ္သည္ (ရွိ၏)။ ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ ]ဖႆ} ဟူသည္ ဤသေဘာ ျဖစ္၏။ပ။
ဥဒၶစၥ၏ သေဘာ
၄၂၉။ ထိုအခါ၌ ပ်ံ႕လြင့္မႈ ]ဥဒၶစၥ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
ထိုအခါ၌ စိတ္၏ အၾကင္ တုန္လႈပ္သည္၏အျဖစ္ (ပ်ံ႕လြင့္ၿခင္း) ]စိတၱႆဥဒၶစၥ} ၊ မၿငိမ္သက္ျခင္း (မၿငိမ္းေအးျခင္း) ]အ၀ူပသမ} ၊ စိတ္ကို ပစ္လႊင့္တတ္ေသာ သေဘာ (စိတ္၏ ဖ႐ုိဖရဲ ပ်ံ႕လြင့္ျခင္း) ]ေစတေသာ ၀ိေကၡပ} ၊ စိတ္၏ တုန္လႈပ္တတ္သည္၏အျဖစ္ ]ဘႏၲတၱံ စိတၱႆ} သည္ (ရွိ၏)။ ထိုအခါ၌ ပ်ံ႕လြင့္မႈ ]ဥဒၶစၥ} ဟူသည္ ဤသေဘာ ျဖစ္၏။ပ။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာç အေၾကာင္းကို စြဲ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (အဓိေမာကၡç မနသိကာရဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္ မည္ကုန္၏။
၂-စုေပါင္းေဟာၾကားျခင္း ]ေကာ႒ာသ၀ါရ}
(က) ဥေဒၵသ၀ါရ
ထိုအခါ၌ ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာယာတန ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဣေႁႏၵငါးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အဂၤါေလးပါးရွိေသာ စ်ာန္သည္ ျဖစ္၏၊ အဂၤါ သံုးပါးရွိေသာဒုဂၢတိဘ၀သို႔ ေရာက္ေၾကာင္း ]မဂ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ဗိုလ္ေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဟိတ္တစ္ပါးသည္ျဖစ္၏၊ ဖႆတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။ပ။ ဓမၼာယတနတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏၊ ဓမၼဓာတ္ တစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာç အေၾကာင္းကို စြဲ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (အဓိေမာကၡç မနသိကာရဟူေသာ) အၾကင္ နာမ္တရားတို႔သည္ ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း ]နိေဒၵသ၀ါရ} ႏွင့္ (ဂ) ပဋိနိေဒၵသ၀ါရ
သခၤါရကၡႏၶာ
၄၃၀။ပ။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈ အစု ]သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာျဖစ္သနည္း။
(ထိုအခါ၌) ေတြ႕ထိမႈႈ ]ဖႆ} ၊ ေစ့ေဆာ္မႈ (ႏႈိးေဆာ္မႈ) ]ေစတနာ} ၊ ၾကံစည္မႈ ]၀ိတက္} ၊ သံုးသပ္မႈ ]၀ိစာရ} ၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ ]စိတၱေႆကဂၢတာ} ၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ ]၀ီရိယိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ ]သမာဓိေႁႏၵ} အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ ]ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} ၊ မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ ]မိစၦာသကၤပၸ} ၊ မွားယြင္းစြာ အားထုတ္မႈ ]မိစၦာ၀ါယာမ} ၊ မွားယြင္းစြာ တည္ၾကည္မႈ ]မိစၦာသမာဓိ} ၊ မတုန္မလႈပ္ အားထုတ္မႈ ]၀ိရိယဗိုလ္} ၊ မတုန္မလႈပ္ တည္ၾကည္မႈ ]သမာဓိဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာမေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မရွက္မႈ ]အဟိရီကဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္မေၾကာက္လန္႔မႈ ]အေနာတၱပၸဗိုလ္} ၊ ပ်ံ႕လြင့္မႈ ]ဥဒၶစၥ} ၊ ေတြေ၀မႈ ]ေမာဟ}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာမေကာင္းမႈမွ) မရွက္မႈ ]အဟိရီက}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မေၾကာက္လန္႔မႈ ]အေနာတၱပၸ} ၊ ၿငိမ္သက္မႈ ]သမထ} ၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ ]ပဂၢါဟ} ၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ ]အ၀ိေကၡပ} သည္ (ရွိ၏)။ ထို႔ျပင္ထိုအခါ၌ ခံစားမႈအစု ]ေ၀ဒနာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ မွတ္သားမႈ အစု ]သညာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍အထူးသိမႈ (စိတ္) အစု ]၀ိညာဏကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စြဲ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (အဓိေမာကၡç မနသိကာရဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု ]သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ ဤသေဘာျဖစ္၏။ ပ၊ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
အကုသိုလ္စိတ္ တစ္ဆယ့္ႏွစ္ပါး ၿပီးၿပီ။
အကုသလပဒဘာဇနီ ၿပီးၿပီ။