ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္တို့ကုိ နာၾကားခြင့္ရသူ တို့သည္ အလြန့္အလြန္ ဘုန္းကံၾကီးၾကပါေပသည္။ (မိေထြးေတာ္ေဂါတမီ)  
www.dhammaweb.net  
line decor
  
Saturday, 23rd September 2017 1:01pm.
line decor
             

Tipitaka DataBase
 
Home
အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း ကာမာ၀စရကုသိုလ္တတိယစိတ္ အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း
ကာမာ၀စရကုသိုလ္တတိယစိတ္
Untitled Document ဓမၼ၀၀တၳာန၀ါရ (တရားတို႔ကို ပိုင္းျခား၍ ေဟာၾကားျခင္း)
(က) ဥေဒၵသ၀ါရ (အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေဟာၾကားျခင္း)
ကာမာ၀စရကုသိုလ္တတိယစိတ္
၁၄၇။ အဘယ္တရားတို႔သည္ ကုသိုလ္မည္ကုန္သနည္း။
အၾကင္အခါ၌ ေသာမနႆႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာ ဉာဏ္ႏွင့္မယွဥ္ေသာ ကာမာ ၀စရကုသိုလ္စိတ္သည္႐ူပါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ သဒၵါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ဂႏၶာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ရသာ႐ုံကုိျဖစ္ေစ၊ ေဖာ႒ဗၺာ႐ုံ ကိုျဖစ္ေစ၊ ဓမၼာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ အၾကင္အၾကင္ တစ္ပါးပါးကို (အာ႐ုံတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို) အာ႐ုံျပဳ၍ ျဖစ္ဆဲျဖစ္၏။
တရားအက်ဥ္း
ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွတ္သားမႈ {သညာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစ့ေဆာ္မႈ {ေစတနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ သိမႈ {စိတ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ၾကံစည္မႈ {၀ိတက္} သည္ျဖစ္၏၊ သုံးသပ္မႈ {၀ိစာရ} သည္ ျဖစ္၏၊ ႏွစ္သက္မႈ {ပီတိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်မ္းသာမႈ {သုခ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ယုံၾကည္မႈ {သဒၶိေႁႏၵ } သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိေႁႏၵ } သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရသိမႈ {မနိေႁႏၵ} သည္ျဖစ္၏၊ အစိုးတရစိတ္ခ်မ္းသာမႈ {ေသာမနႆိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ ၾကံစည္မႈ {သမၼာသကၤပၸ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ အားထုတ္မႈ {သမၼာ၀ါယာမ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ ေအာက္ေမ့မႈ {သမၼာသတိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာတည္ၾကည္မႈ {သမၼာသမာဓိ} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္ ယုံၾကည္မႈ {သဒၶါဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္အားထုတ္မႈ {၀ီရိယဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ ရွက္မႈ {ဟိရီဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ ေၾကာက္လန္႔မႈ {ၾသတၱပၸဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မလိုခ်င္မႈ {အေလာဘ} သည္ ျဖစ္၏၊ မဖ်က္ဆီးမႈ {အေဒါသ} သည္ ျဖစ္၏၊ မမက္ေမာမႈ {အနဘိဇၩာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္မပ်က္စီးမႈ {အဗ်ာပါဒ} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) ရွက္မႈ {ဟိရီ} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) ေၾကာက္လန္႔မႈ {ၾသတၱပၸ} သည္ျဖစ္၏၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ {ကာယပႆဒၶိ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ {စိတၱပႆဒၶိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ လ်င္ျမန္ေပါ့ပါးမႈ {ကာယလဟုတာ} သည္ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ လ်င္ျမန္ေပါ့ပါးမႈ {စိတၱလဟုတာ} သည္ ျဖစ္၏။ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ႏူးညံ့မႈ {ကာယမုဒုတာ} သည္ ျဖစ္၏။ စိတ္၏ ႏူးညံ့မႈ {စိတၱမုဒုတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစတသိက္ အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ခံ့မႈ {ကာယကမၼညတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ ခံ့မႈ {စိတၱကမၼညတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ အေလ့အက်င့္ရွိမႈ (က်င့္သားရမႈ) {ကာယပါဂုညတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ အေလ့အက်င့္ရွိမႈ (က်င့္သားရမႈ) {စိတၱပါဂုညတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ေျဖာင့္မတ္မႈ့{ကာယုဇုကတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ ေျဖာင့္မတ္မႈ {စိတၱဳဇုကတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ၿငိမ္သက္မႈ {သမထ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, တၾတမဇၩတၱတာ,က႐ုဏာ, မုဒိတာ, သမၼာ၀ါစာ, သမၼာကမၼႏၲ, သမၼာအာဇီ၀ဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသိုလ္မည္ကုန္၏။ပ။
ေကာ႒ာသ၀ါရ (စုေပါင္းေဟာၾကားျခင္း)
(က) ဥေဒၵသ၀ါရ (အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဟာၾကားျခင္း)
ကာမာ၀စရကုသိုလ္တတိယစိတ္
ထိုအခါ၌ ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ အာယတနႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ ဓာတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ အာဟာရသုံးပါးတို႔ သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ ဣေႁႏၵခုနစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ ငါးပါးေသာအဂၤါရွိေသာ စ်ာန္သည္ ျဖစ္၏။ ေလးပါးေသာ အဂၤါရွိေသာမဂ္သည္ ျဖစ္၏။ ဗိုလ္ေျခာက္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ ဟိတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏။ ဖႆတစ္ပါးသည္ျဖစ္၏။ပ။ ဓမၼာယတနတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။ ဓမၼဓာတ္တစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကိုစဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, တၾတမဇၩတၱတာ, က႐ုဏာ,မုဒိတာ, သမၼာ၀ါစာ, သမၼာသမၼႏၲ, သမၼာအာဇီ၀ဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရား တို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
ဥေဒၵသ၀ါရ ၿပီးၿပီ။
------
(ခ) နိေဒၵသ၀ါရ (အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း)
သခၤါရကၡႏၶာ
၁၄၈။ ။ပ။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
(ထိုအခါ၌) ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} ၊ ေစ့ေဆာ္မႈ {ေစတနာ} ၊ ၾကံစည္မႈ {၀ိတက္} ၊ သုံးသပ္မႈ {၀ိစာရ} ၊ ႏွစ္သက္မႈ {ပီတိ} ၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ {စိတၱေႆ ကဂၢတာ} ၊ အစိုးတရယုံၾကည္မႈ {သဒၶိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရတည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} ၊ ေကာင္းစြာ ၾကံစည္မႈ {သမၼာသကၤပၸ} ၊ ေကာင္းစြာ အားထုတ္မႈ {သမၼာ၀ါယာမ} ၊ ေကာင္းစြာ ေအာက္ေမ့မႈ {သမၼာသတိ} ၊ ေကာင္းစြာတည္ၾကည္မႈ {သမၼာသမာဓိ} ၊ မတုန္မလႈပ္ ယုံၾကည္မႈ {သဒၶါဗိုလ္} ၊ မတုန္မလႈပ္ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယဗိုလ္} ၊ မတုန္မလႈပ္ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိဗိုလ္} ၊ မတုန္မလႈပ္ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာမေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ရွက္မႈ {ဟိရီဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ေၾကာက္လန္႔မႈ {ၾသတၱပၸဗိုလ္} ၊ မလိုခ်င္မႈ {အေလာဘ} ၊ မဖ်က္ဆီးမႈ {အေဒါသ} ၊ မမက္ေမာမႈ {အနဘိဇၩာ} ၊ စိတ္မပ်က္စီးမႈ {အဗ်ာပါဒ}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) ရွက္မႈ {ဟိရီ}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) ေၾကာက္လန္႔မႈ {ၾသတၱပၸ} ၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ {ကာယပႆဒၶိ} ၊ စိတ္ ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ {စိတၱပႆဒၶိ} ၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ လ်င္ျမန္ေပါ့ပါးမႈ {ကာယလဟုတာ} ၊ စိတ္၏ လ်င္ျမန္ ေပါ့ပါးမႈ {စိတၱလဟုတာ} ၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ႏူးညံ့မႈ {ကာယမုဒုတာ} ၊ စိတ္၏ ႏူးညံ့မႈ {စိတၱမုဒုတာ} ၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ခံ့မႈ {ကာယကမၼညတာ} ၊ စိတ္၏ ခံ့မႈ {စိတၱကမၼညတာ} ၊ ေစတသိက္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ အေလ့အက်င့္ရွိမႈ (က်င့္သားရမႈ) {ကာယပါဂုညတာ} ၊ စိတ္၏ အေလ့အက်င့္ရွိမႈ (က်င့္သားရမႈ) {စိတၱပါဂုညတာ} ၊ ေစတသိက့္အေပါင္း (ကိုယ္) ၏ ေျဖာင့္မတ္မႈ {ကာယုဇုက တာ} ၊ စိတ္၏ ေျဖာင့္မတ္မႈ {စိတၱဳဇုကတာ} ၊ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိ} ၊ ၿငိမ္သက္မႈ {သမထ} ၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} ၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ (ရွိ၏)။ ထို႔ျပင္ထိုအခါ၌ ခံစားမႈအစု {ေ၀ဒနာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ မွတ္သားမႈအစု {သညာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍အထူးသိမႈ (စိတ္) အစု {၀ိညာဏကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆိုင္ရာ) အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ,တၾတမဇၩတၱတာ, က႐ုဏာ, မုဒိတာ, သမၼာ၀ါစာ, သမၼာကမၼႏၲ, သမၼာအာဇီ၀ဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရား တို႔သည္ရွိကုန္၏။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ ဤသေဘာ ျဖစ္၏။ပ။ ဤတရား တို႔သည္ ကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
(ကာမာ၀စရကုသိုလ္) တတိယစိတ္ ၿပီးၿပီ။