ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္တို့ကုိ နာၾကားခြင့္ရသူ တို့သည္ အလြန့္အလြန္ ဘုန္းကံၾကီးၾကပါေပသည္။ (မိေထြးေတာ္ေဂါတမီ)  
www.dhammaweb.net  
line decor
  
Thursday, 19th January 2017 8:41pm.
line decor
             

Tipitaka DataBase
 
Home
အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း ေလာဘမူ ပဥၥမစိတ္ အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း
ေလာဘမူ ပဥၥမစိတ္
Untitled Document

(ခ) အကုသုိလ္ အစုကုိ ေ၀ဖန္ျခင္း {{အကုသလ ပဒဘာဇနီ}}
၁-တရားတို႔ကို ပိုင္းျခား၍ ေဟာၾကာျခင္း {ဓမၼ၀၀တၳာန၀ါရ}
(က) အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဟာၾကားျခင္း {ဥေဒၵသ၀ါရ}
ေလာဘမူ ပဥၥမစိတ္
၄၀၃။ အဘယ္တရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္သနည္း။
အၾကင္အခါ၌ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡာ} ႏွင့္ တကြ ျဖစ္ေသာ ၊ အျမင္မွားမႈ {မိစၦာဒိ႒ိ} ႏွင့္ ယွဥ္ေသာ အကုသိုလ္စိတ္သည္႐ူပါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ သဒၵါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ဂႏၶာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ရသာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ေဖာ႒ဗၺာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ဓမၼာ႐ုံကိုျဖစ္ေစအၾကင္အၾကင္ တစ္ပါးပါးကို (အာ႐ုံတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို) အာ႐ုံျပဳ၍ ျဖစ္ဆဲျဖစ္၏။
တရားအက်ဥ္းသ႐ုပ္
ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွတ္သားမႈ {သညာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစ့ေဆာ္မႈ (ႏႈိးေဆာ္မႈ) {ေစတနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ သိမႈ {စိတ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ၾကံစည္မႈ {၀ိတက္} သည္ ျဖစ္၏၊ သုံးသပ္မႈ {၀ိစာရ} သည္ ျဖစ္၏၊ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ သိမႈ {မနိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အျမင္မွားမႈ {မိစၦာဒိ႒ိ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ {မိစၦာသကၤပၸ} သည္ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ အားထုတ္မႈ {မိစၦာ၀ါယာမ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ တည္ၾကည္ မႈ {မိစၦာသမာဓိ} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မရွက္မႈ {အဟိရီကဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ လိုခ်င္မႈ {ေလာဘ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေတြေ၀မႈ {ေမာဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မက္ေမာမႈ {အဘိဇၩာ} သည္ ျဖစ္၏၊ အျမင္မွားမႈ {မိစၦာဒိ႒ိ} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာမေကာင္းမႈ မွ) မရွက္မႈ {အဟိရီက} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာမေကာင္းမႈမွ) မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸ} သည္ ျဖစ္၏၊ ၿငိမ္သက္မႈ {သမထ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥဟူေသာ) အၾကင္ နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ ကုန္၏။
(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း {နိေဒၵသ၀ါရ}
ဖႆ၏ သေဘာ
၄၀၄။ ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
ထိုအခါ၌ အၾကင္ ေတြ႕ထိျခင္းသေဘာ၊ ေတြ႕ထိပုံ အျခင္းအရာ၊ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိပုံ အျခင္းအရာ၊ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိတတ္သည္၏ အျဖစ္သည္ (ရွိ၏)။ ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} ဟူသည္ဤသေဘာျဖစ္၏။
ေ၀ဒနာ၏ သေဘာ
၄၀၅။ ထိုအခါ၌ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
ထိုအခါ၌ ထိုသာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္၊ မသာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္ေသာ၊ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} အားေလ်ာက္ပတ္ေသာ အထူးသိမႈသေဘာ၊ {မေနာ၀ိညာဏဓာတ္} ၏ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈ ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ၊ စိတ္၌ မွီေသာ သာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္၊ မသာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္သေဘာ၊ စိတ္၏ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ၊ ဆင္းရဲလည္း မဟုတ္၊ ခ်မ္းသာလည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္ ခံစားမႈသေဘာ၊ စိတ္၏ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ၊ ဆင္းရဲလည္း မဟုတ္၊ ခ်မ္းသာလည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္ ခံစားမႈသေဘာသည္ (ရွိ၏)။ ထိုအခါ၌ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} ဟူသည္ဤသေဘာျဖစ္၏။
ဥေပကၡာ၏ သေဘာ
၄၀၆။ ထိုအခါ၌ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
ထိုအခါ၌ စိတ္၌ မွီေသာ သာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္၊ မသာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္ သေဘာ၊ စိတ္၏ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဆင္းရဲလည္း မဟုတ္, ခ်မ္းသာလည္း မဟုတ္ေသာအၾကင္ ခံစားမႈသေဘာ၊ စိတ္၏ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ၊ ဆင္းရဲလည္း မဟုတ္,ခ်မ္းသာလည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္ ခံစားမႈသေဘာ သည္ (ရွိ၏)။ ထိုအခါ၌ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡာ} ဟူသည္ ဤသေဘာ ျဖစ္၏။ပ။
ဥေပကၡိေႁႏၵ၏သေဘာ
၄၀၇။ ထိုအခါ၌ အစိုးတရ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡိေႁႏၵ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာျဖစ္သနည္း။
ထိုအခါ၌ စိတ္၌ မွီေသာ သာယာဖြယ္လည္း မဟုတ္၊ မသာ ယာဖြယ္လည္းမဟုတ္ေသာ အၾကင္ သေဘာ၊ စိတ္၏ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဆင္းရဲလည္း မဟုတ္၊ ခ်မ္းသာလည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္ ခံစားမႈ သေဘာ၊ စိတ္၏ ေကာင္းစြာ ေတြ႕ထိမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဆင္းရဲလည္း မဟုတ္၊ ခ်မ္းသာလည္း မဟုတ္ေသာ အၾကင္ ခံစားမႈသေဘာ သည္ (ရွိ၏)။ ထိုအခါ၌ အစိုးတရ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡိေႁႏၵ} ဟူသည္ ဤသေဘာျဖစ္၏။ပ။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
၂-စုေပါင္းေဟာၾကားျခင္း {ေကာ႒ာသ၀ါရ}
(က) ဥေဒၵသ၀ါရ
ထိုအခါ၌ ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာယတနႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဓာတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာဟာရသုံးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဣေႁႏၵငါးပါး တို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အဂၤါေလးပါးရွိေသာ စ်ာန္သည္ ျဖစ္၏၊ အဂၤါေလးပါးရွိေသာ ဒုဂၢတိဘ၀သို႔ ေရာက္ေၾကာင္း {မဂ္} သည္ျဖစ္၏၊ ဗိုလ္ေလးပါတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဟိတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဖႆတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏၊ ဓမၼာယတနတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏၊ ဓမၼဓာတ္တစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။
(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း {နိေဒၵသ၀ါရ} ႏွင့္ (ဂ) ပဋိနိေဒၵသ၀ါရ
သခၤါရကၡႏၶာ
၄၀၈။ပ။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
(ထိုအခါ၌) ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} ၊ ေစ့ေဆာ္မႈ (ႏႈိးေဆာ္မႈ) {ေစတနာ} ၊ ၾကံစည္မႈ {၀ိတက္} ၊ သုံးသပ္မႈ {၀ိစာရ} ၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} ၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} ၊ အျမင္မွားမႈ {မိစၦာဒိ႒ိ} ၊ မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ {မိစၦာသကၤပၸ} ၊ မွားယြင္းစြာ အားထုတ္မႈ {မိစၦာ၀ါယာမ} ၊ မွားယြင္းစြာ တည္ၾကည္မႈ {မိစၦာသမာဓိ} ၊ မတုန္မလႈပ္ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယဗိုလ္} ၊ မတုန္မလႈပ္ တည္ၾကည္ မႈ {သမာဓိဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မရွက္မႈ {အဟိရီကဗိုလ္}။ (ကာယ ဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸဗိုလ္} ၊ လိုခ်င္မႈ {ေလာဘ} ၊ ေတြေ၀မႈ {ေမာဟ} ၊ မက္ေမာမႈ {အဘိဇၩာ} ၊ အျမင္မွားမႈ {မိစၦာဒိ႒ိ}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မရွက္မႈ {အဟိရီက}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸ} ၊ ၿငိမ္သက္မႈ {သမထ} ၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} ၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ (ရွိ၏)။ ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ ခံစားမႈအစု {ေ၀ဒနာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ မွတ္သားမႈအစု {သညာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ အထူးသိမႈ (စိတ္) အစု {၀ိညာဏကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရား တို႔သည္ရွိကုန္၏။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ ဤသေဘာျဖစ္၏။ပ။ ဤတရားတို႔သည္အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။