ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္တို့ကုိ နာၾကားခြင့္ရသူ တို့သည္ အလြန့္အလြန္ ဘုန္းကံၾကီးၾကပါေပသည္။ (မိေထြးေတာ္ေဂါတမီ)  
www.dhammaweb.net  
line decor
  
Thursday, 19th January 2017 8:43pm.
line decor
             

Tipitaka DataBase
 
Home
အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း ႐ူပါ၀စရကုသိုလ္ စတုတၳစ်ာန္စိတ္ အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း
႐ူပါ၀စရကုသိုလ္ စတုတၳစ်ာန္စိတ္
Untitled Document

႐ူပါ၀စရကုသိုလ္ စတုတၳစ်ာန္စိတ္
၁၆၅။ အဘယ္တရားတို႔သည္ ကုသိုလ္မည္ကုန္သနည္း။
အၾကင္အခါ၌ ႐ူပဘံု၌ ျဖစ္ျခင္းငွါ အေၾကာင္း (စ်ာန္) ကုိ ပြါး၏ (႐ူပဘံုသို႔ ေရာက္ေၾကာင္းျဖစ္ေသာ စ်ာန္ကို ပြါး၏)၊ ကိုယ္ခ်မ္းသာမႈ {သုခ} ကိုလည္း ပယ္ရွားျခင္းေၾကာင့္ ကိုယ္ဆင္းရဲမႈ {ဒုကၡ} ကိုလည္း ပယ္ရွားျခင္းေၾကာင့္ေရွးဦးကပင္လွ်င္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈ {ေသာမနႆ} စိတ္ ဆင္းရဲမႈ {ေဒါမနႆ}တို႔၏ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းျခင္းေၾကာင့္ဆင္းရဲမႈ {ဒုကၡ} လည္း မရွိ၊ ခ်မ္းသာမႈ {သုခ} လည္း မရွိေသာ, လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡာ} သည္ျဖစ္ေစအပ္ေသာ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိ} ၏ ထက္၀န္းက်င္ စင္ၾကယ္ ျခင္းရွိေသာ, ပထ၀ီကသုိဏ္းလွ်င္အာ႐ံုရွိေသာ စတုတၳစ်ာန္သို႔ ေရာက္၍ (စတုတၳစ်ာန္ကို ရရွိ၍) ေန၏။
တရားအက်ဥ္းသ႐ုပ္
ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွတ္သားမႈ {သညာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစ့ေဆာ္မႈ {ေစတနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ သိမႈ {စိတ္ } သည္ ျဖစ္၏၊ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡာ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ံုရွိသည္ ၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစုိးတရ ယုံၾကည္မႈ {သဒၶိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေအာက္ေမ့မႈ {သတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရတည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ (ခြဲခြဲျခားျခား) အျပားအားျဖင့္ သိမႈ {ပညိေႁႏၵ} သည္ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ သိမႈ {မနိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈ {ဥေပကၡိေႁႏၵ } သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ သိျမင္မႈ {သမၼာဒိ႒ိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ အားထုတ္မႈ {သမၼာ၀ါယာမ} သည္ ျဖစ္၏။ (သမၼာသတိ၊ သမၼာသမာဓိ)။ပ။ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထုိအခါ၌ (ဆုိအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္းျဖစ္ကုန္ေသာ, အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ,့တၾတမဇၩတၱတာဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသုိလ္ မည္ကုန္၏။ပ။
စုေပါင္းေဟာၾကားျခင္း {ေကာ႒ာသ၀ါရ}
(က) ဥေဒၵသ
ထိုအခါ၌ ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာယတနႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဓာတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာဟာရသံုးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဣေႁႏၵရွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အဂၤါႏွစ္ပါးရွိေသာ စ်ာန္သည္ ျဖစ္၏၊ အဂၤါေလးပါးရွိေသာ ကာမမွ ထြက္ေျမာက္ ေၾကာင္း {မဂ္} သည္ျဖစ္၏၊ ဗိုလ္ခုနစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဟိတ္သံုးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဖႆ တစ္ပါး သည္ျဖစ္၏။ပ။ ဓမၼာယတနတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏၊ ဓမၼဓာတ္တစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထုိအခါ၌ (ဆုိအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္းျဖစ္ကုန္ေသာ, အေၾကာင္းကိုစဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, တၾတမဇၩတၱတာဟူေသာ) အၾကင္ နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသုိလ္မည္ကုန္၏။
(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း {နိေဒၵသ၀ါရ}
သခၤါရကၡႏၶာ
၁၆၆။ပ။ ထုိအခါ၌ ျပဳ ျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} ၊ ေစ့ေဆာ္မႈ {ေစတနာ} ၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ံုရွိသည္ ၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} ၊ အစိုးတရ ယုံၾကည္မႈ {သဒၶိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရေအာက္ေမ့မႈ {သတိေႁႏၵ} ၊ အစုိးတရ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} ၊ အစုိးတရ (ခြဲခဲြျခားျခား) အျပားအားျဖင့္သိမႈ {ပညိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} ၊ ေကာင္းစြာ သိျမင္မႈ {သမၼာဒိ႒ိ} ၊ ေကာင္းစြာအားထုတ္မႈ {သမၼာ၀ါယာမ}။ (သမၼာသတိ၊ သမၼာသမာဓိ)။ပ။ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} ၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ (ရွိ၏)။ ထို႔ျပင္ ထုိအခါ၌ ခံစားမႈအစု {ေ၀ဒနာကၡႏၶာ} ကုိ ခ်န္ထား၍ မွတ္သားမႈအစု {သညာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ အထူးသိမႈ (စိတ္) အစု {၀ိညာဏကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ, အေၾကာင္းကုိ စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ,မနသိကာရ, တၾတမဇၩတၱတာဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ထိုအခါ၌ ျပဳ ျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ ဤသေဘာျဖစ္၏။ပ။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသိုလ္ မည္ကုန္၏။
႐ူပါ၀စရကုသုိလ္ စတုတၳစ်ာန္စိတ္ ၿပီးၿပီ။
စ်ာန္ေလးပါးျဖစ္ပံုကုိ ျပေသာ စတုကၠနည္း ၿပီးၿပီ။

 


(၂) စ်ာန္ငါးပါးျဖစ္ပံုကုိ ျပေသာ ပÍၥကနည္း

႐ူပါ၀စရကုသိုလ္ စတုတၳစ်ာန္စိတ္
၁၇၂။ အဘယ္တရားတို႔သည္ ကုသိုလ္မည္ကုန္သနည္း။
အၾကင္အခါ၌ ႐ူပဘံု၌ ျဖစ္ျခင္းငွါ အေၾကာင္း (စ်ာန္) ကုိ ပြါး၏ (႐ူပဘံုသို႔ ေရာက္ေၾကာင္းျဖစ္ေသာ စ်ာန္ကိုပြါး၏)၊ ႏွစ္သက္မႈ ]ပီတိ} ကုိ စက္ဆုပ္ျခင္းေၾကာင့္ လည္းေကာင္း။ပ။ ပထ၀ီကသိုဏ္းလွ်င္ အာ႐ံုရွိေသာစတုတၳစ်ာန္သို႔ ေရာက္၍ (စတုတၳစ်ာန္ကို ရရွိ၍) ေန၏။ ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ ]ဖႆ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခံစားမႈ ]ေ၀ဒနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွတ္သားမႈ ]သညာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစ့ေဆာ္မႈ ]ေစတနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ သိမႈ ]စိတ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်မ္းသာမႈ ]သုခ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ တစ္ ခုတည္းေသာ အာ႐ံုရွိသည္၏အျဖစ္ ]စိတၱေႆကဂၢတာ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ယုံၾကည္မႈ ]သဒၶိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ ]၀ီရိယိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေအာက္ေမ့မႈ ]သတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ ]သမာဓိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ (ခြဲခြဲျခားျခား) အျပားအားျဖင့္ သိမႈ ]ပညိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစုိးတရ သိမႈ ]မနိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရစိတ္ခ်မ္းသာမႈ ]ေသာမနႆိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ ]ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ သိျမင္မႈ ]သမၼာဒိ႒ိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေကာင္းစြာ အားထုတ္မႈ ]သမၼာ၀ါယာမ} သည္ ျဖစ္၏။ (သမၼာသတိ၊ သမၼာသမာဓိ)။ပ။ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ ]ပဂၢါဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မပ်ံ႕လြင္းမႈ ]အ၀ိေကၡပ} သည္ ျဖစ္၏။ ေယ၀ါပနကတရားမ်ာ။ ထို႔ျပင္ ထုိအခါ၌ (ဆုိအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္းျဖစ္ကုန္ေသာç အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵç အဓိေမာကၡç မနသိကာရçတၾတမဇၩတၱတာဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသုိလ္မည္ကုန္၏။ပ။
စုေပါင္းေဟာၾကားျခင္း ]ေကာ႒ာသ၀ါရ}
(က) ဥေဒၵသ
ထိုအခါ၌ ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာယတနႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဓာတ္ ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာဟာရသံုးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဣေႁႏၵရွစ္ပါး တို႔သည္ျဖစ္ကုန္၏၊ အဂၤါႏွစ္ပါးရွိေသာ စ်ာန္သည္ ျဖစ္၏၊ အဂၤါေလးပါးရွိေသာ ကာမမွ ထြက္ေျမာက္ ေၾကာင္း]မဂ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ဗုိလ္ခုနစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဟိတ္သံုးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဖႆတစ္ပါးသည္ျဖစ္၏။ပ။ ဓမၼာယတနတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏၊ ဓမၼဓာတ္တစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထုိအခါ၌ (ဆုိအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္းျဖစ္ကုန္ေသာç အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵç အဓိေမာကၡç မနသိကာရçတၾတမဇၩတၱတာဟူေသာ) အၾကင္ နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသုိလ္မည္ကုန္၏။
(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း ]နိေဒၵသ၀ါရ}
သခၤါရကၡႏၶာ
၁၇၃။ပ။ ထုိအခါ၌ ျပဳ ျပင္မႈအစု ]သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း၊ ေတြ႕ထိမႈ ]ဖႆ}၊ ေစ့ေဆာ္မႈ ]ေစတနာ}၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ံုရွိသည္၏အျဖစ္ ]စိတၱေႆကဂၢတာ}၊ အစိုးတရ ယုံၾကည္မႈ ]သဒၶိေႁႏၵ}၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ ]၀ီရိယိေႁႏၵ}၊ အစိုးတရ ေအာက္ေမ့မႈ ]သတိေႁႏၵ}၊ အစုိးတရ တည္ၾကည္မႈ ]သမာဓိေႁႏၵ}၊ အစုိးတရ (ခြဲခဲြျခားျခား) အျပားအားျဖင့္ သိမႈ ]ပညိေႁႏၵ}၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ ]ဇီ၀ိတိေႁႏၵ}၊ ေကာင္းစြာ သိျမင္မႈ ]သမၼာဒိ႒ိ}၊ ေကာင္းစြာအားထုတ္မႈ ]သမၼာ၀ါယာမ}။ (သမၼာသတိ၊ သမၼာသမာဓိ)။ပ။ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ ]ပဂၢါဟ}၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ ]အ၀ိေကၡပ} သည္ (ရွိ၏)၊ ထို႔ျပင္ ထုိအခါ၌ ခံစားမႈအစု ]ေ၀ဒနာကၡႏၶာ}ကုိ ခ်န္ထား၍ မွတ္သားမႈအစု ]သညာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ အထူးသိမႈ (စိတ္) အစု ]၀ိညာဏကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာç အေၾကာင္းကုိ စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵç အဓိေမာကၡçမနသိကာရç တၾတမဇၩတၱတာဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏။ ထိုအခါ၌ ျပဳ ျပင္မႈအစု]သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ ဤသေဘာ ျဖစ္၏။။ပ။ ဤတရားတို႔သည္ ကုသိုလ္ မည္ကုန္၏။
႐ူပါ၀စရကုသုိလ္ စတုတၳစ်ာန္စိတ္ ၿပီးၿပီ။